Η Παναγιά μας...

Ενα απο τα πολλά καλλιτεχνικά δημιουργήματα του ταλαντούχου συγωχωριανού μας Τηλέμαχου Μαυρομάτη...("Η Παναγιά μας"-λάδι σε μουσαμά-Δεκαετία 60).

[ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Η εικόνα είναι ευγενική προσφορά του Αλκη Κούρεντα-εγγονού του Τηλ. Μαυρομάτη-ψηφιακή επεξεργασία δική μου]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Χ.Κ.

Ο ευφυής και οι έξυπνοι...

Δεν ξέρω γιατί κάθε φορά που σκέπτομαι τον Εμμανουήλ Ροΐδη τον βλέπω σαν την πιο τραγική μορφή του νεότερου ελληνικού πολιτισμού.

Τραγικός ο Ροΐδης; Πιο τραγικός από τον Καρυωτάκη, τον Γιαννόπουλο, ή τον Χαλεπά;

Τολμώ να πω, ναι. Γιατί ενώ οι άλλοι βρήκαν καταφύγιο στην αυτοκτονία ή την τρέλα, αυτός επέμεινε. Μια ζωή αγωνίστηκε μόνος. Καταξεσκίστηκε πάνω στα ελληνικά αγκάθια. Όλο του το σκώμμα και η σάτιρα είναι πληγωμένη ευαισθησία. Ήταν φοβερή η μοίρα που του όρισε να ζήσει εξόριστος, αυτός ο πραγματικά έξυπνος, στη χώρα των “ξύπνιων”.

Ο Έλληνας θαυμάζει την εξυπνάδα. Λάθος! Πρόκειται για τραγική παρεξήγηση. Αυτό που ονομάζουμε εξυπνάδα δεν είναι η βαθιά, καθαρή ματιά, αλλά η επιπόλαιη ετοιμολογία. Την πραγματική εξυπνάδα ο Έλληνας ούτε καν την αναγνωρίζει... Και όχι μόνο αυτό! Όταν τη διαισθάνεται, την πολεμάει. Ο πραγματικά ευφυής σ' αυτή τη χώρα υφίσταται εξευτελισμούς, ταπεινώσεις, καταπιέζεται, βρίσκεται σε διωγμό. Η υποψία πως ο άλλος μπορεί να είναι εξυπνότερος, αρκεί για να κάνει τον κάθε Έλληνα εχθρό του.

Ο Ροΐδης ήταν σατιρικός — τον είπαν ευθυμογράφο. Ήταν στοχαστής — τον είπαν ευφυολόγο. Ήταν διδάσκαλος ύφους — τον είπαν δημοσιογράφο. Ήταν διδάσκαλος ήθους — τον απέλυσαν δύο φορές στα μαύρα γεράματα οι Δεληγιαννικοί επειδή ήταν Τρικουπικός (κι ας είχε κάνει έργο εθνικό στην Εθνική Βιβλιοθήκη). Κερδοσκόποι εξαφάνισαν την περιουσία του (οι έξυπνοι εμπιστεύονται, οι πονηροί φυλάγονται). Η Εκκλησία αφόρεσε το πρώτο βιβλίο του, από το οποίο πλούτισαν μόνον οι απατεώνες της εποχής, κυκλοφορώντας κλεψίτυπα.

Ο Ροΐδης παρουσίαζε στους Έλληνες τον Σολωμό, τον Μπωντλαίρ, τον Δοστογιέφσκυ— οι Έλληνες δοξολογούσαν τους Σούτσους, τον Ζαλοκώστα και τον Βασιλειάδη. Εκατό χρόνια μπροστά, στο γούστο, στη σκέψη, στην ευαισθησία, προσπαθούσε να επιβιώσει στην επαρχιακή Αθήνα του 1870. Δύσκολα. Η σκόνη και η λάσπη της μικρόψυχης πόλης κατάτρωγαν τη ζωή του.

Δεινός είναι ο πειρασμός της καλοσύνης

Του Κωνσταντίνου Θεμελή

Σάν σήμερα, 14 Αὐγούστου 1956 πέθανε ὁ Μπέρτολτ Μπρέχτ, στήν ἠλικία τῶν 58 χρόνων.  Ἡ παράστασή μου πάνω στή ζωή, τό ἒργο του ἀλλά καί τόν ἂνθρωπο Μπέρτολτ Μπρέχτ ἒχει τίτλο :SCHRECKLICH IST DIE VERFÜHRUNG ZUR GÜTE-ΔΕΙΝΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ

Παραθέτω ἓνα ἀποσπασμα ἀπό τό ἀφηγηματικό νῆμα της:

“Ἡ παράσταση ἑστιάζει σέ δύο θέματα: Στίς σ υ γ κ ρ ο ύ σ ε ι ς ἐνώπιον τῶν ὁποίων θά βρεθεῖ ἓνας ἂνθρωπος πού σπρώχνεται -ἀπό συμπάθεια ἢ συμπόνια-, νά πράξει τό Καλό – συγκρούσεις πού ὁ Μπρέχτ ἐξερεύνησε σέ ὃλη τή δημιουργική καλλιτεχνική ζωή του -πρῶτον καί δεύτερον στίς ὓβρεις τίς πολιτικῆς του στάσης καί τή Νέμεση πού τόν πρόφτασε στήν “ὡριμότητά” του.